Konferencja Pacjentocentryzm

W dniu 12.06.2025 r. odbyła się czwarta edycja konferencji organizowanej przez Fundację My Pacjenci której celem było przyjrzenie się w gronie pacjentów i ekspertów bieżącej sytuacji w ochronie zdrowia, omówienie najnowszych wyników badań i wspólne zastanowienie się nad możliwymi zmianami korzystnymi dla pacjentów. W panelu „Zdrowie kobiet – zdrowie nas wszystkich” wystąpiła Prezes Sabina Karczmarz z tematem efektywnej organizacji opieki profilaktycznej na bazie doświadczeń CMD w Siedlcach.

Położna – przyjaciółka zdrowia kobiety.

Polska dysponuje zasobem ponad 43 tys. położnych, z czego ok. 3,5 tys. jest zatrudnionych w POZ, a tylko kilkadziesiąt aktywnie uczestniczy w profilaktyce raka szyjki macicy (SIMP). Tymczasem mamy 12 mln kobiet kwalifikujących się do programu przesiewowego, przy czym jego realizacja oscyluje wokół zaledwie 11%. WHO uznaje raka szyjki macicy za miernik sprawczości systemu ochrony zdrowia – Polska wciąż wypada dramatycznie słabo.

Programy profilaktyczne prowadzone przez niektóre jednostki (np. CMD Siedlce – 11 656 cytologii SIMP w 2024 r.) pokazują, że efektywne działanie jest możliwe o ile opieka jest dobrze zorganizowana i finansowana efektywnie. Co więcej wdrożenie jest skalowalne pod warunkiem profesjonalizacji zarządzania na poziomie systemowym.

Luka systemowa: brak egzekucji istniejącego prawa i rozliczalności

• Brak sprawczości: § 8 ust. 2 i 8 Zarządzenia Prezesa NFZ dotyczącego warunków umów AOS – weryfikacja uprawnień w SIMP i realizacja programów – w praktyce pozostają martwe.
• Brak wskaźników efektywności (KPI): NFZ nie monitoruje realnych wyników położnych POZ, równocześnie roczny koszt stawki kapitacyjnej na położne to ok 1,2 mld zł.
• Brak kaskadowania celów: Cele populacyjne istotne nie są przypisane konkretnym menadżerom NFZ (Centrala, oddziały), menadżerom podmiotów leczniczych czy JST.
• Brak systemu zadań i ewaluacji: Położne nie są objęte systemem zadaniowym z mierzalnymi rezultatami.

Propozycje kluczowych zmian:

Wyznaczenie Project Ownera profilaktyki. Minister Zdrowia powinien pełnić rolę strażnika sprawczości, Project Ownera i równocześnie delegować zadania oraz odpowiedzialności.

Zdefiniowanie celów populacyjnie istotnych z przypisaniem odpowiedzialności i kaskadowaniem zadań. Niezbędne jest m.in. określenie celów populacyjnie istotnych w oparciu o epidemiologię i mapy rzeczywistych potrzeb zdrowotnych dla Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz ich odpowiedniego kaskadowania na dyrektorów Oddziałów Wojewódzkich, JST, menadżerów podmiotów medycznych, położne Kaskadowanie zadania z poziomu makro do mikro – skalowanie modelu CMD w którym zadania są przypisane do poziomu pojedynczej położnej, z miesięczną ewaluacją wykonania – liczba pobranych cytologii, i mierzeniem uzyskanej wartości -koszt wykrycia stanu nieprawidłowego.

Wdrożenie KPI i systemu premiowania efektywności. Jeżeli nie mierzymy, nie wiemy gdzie jesteśmy.

Bazowe wskaźniki powinny objąć:

• liczbę pobranych cytologii na 1 RH,
• koszt wykrycia 1 stanu nieprawidłowego,
• liczbę kobiet zakwalifikowanych do etapu pogłębionego.

Dopiero po wdrożeniu rozliczalności za efekty, a nie tylko obecność etatową, system zacznie generować wartość zdrowotną.

Niezbędna jest ewaluacja i korekta działań. Konieczne jest indywidualne raportowanie online zrealizowanych zadań, benchmarking i realokacja środków.  Potrzebujemy też systemy feedbacku nt. osiąganych wyników do poziomu poszczególnych gmin – publikacji kwartalnych danych na portalu Zdrowe Dane. A przede wszystkim konsekwentna, systematyczna praca z wykorzystaniem wszystkich możliwości dotarcia do pacjentek. Powyższe elementy są kluczowe dla utrzymania tempa poprawy.

Położna może i powinna być przyjaciółką zdrowia kobiety – ale tylko wtedy, gdy system ją w tym wspiera. Musimy odejść od pozornego finansowania do mierzalnej efektywności. W przeciwnym razie stawkę kapitacyjną nadal będziemy „płacić bezsensownie” – a Polskie kobiety, które zachorują na raka szyjki macicy, nadal będą mieć 3-5 krotnie mniejsze szanse na przeżycie niż mieszkanki krajów północno-zachodnich.

Fot. MyPacjenci

Materiał CMD